Communicatie met (beginnend) dementerende mensen en de BrainTrainerPlus

Familieleden en verzorgers van mensen met beginnende dementie lopen vaak tegen dezelfde problemen, vragen en twijfels aan als het gaat om de communicatie.

Tijdens bezoeken ontstaan moeilijke situaties; beseft de persoon in kwestie wel dat we er zijn? Waar moeten we het over hebben?  Bij een beginnende dementie is de taal nog aanwezig, maar de woorden komen niet meer zo vloeiend en consistent. 

Geheugenstoornissen spelen op, wat ervoor zorgt dat zinnen of gesprekken plotsklaps stokken.

Gesprekken springen van de hak op de tak en de “regels” van een gesprek worden niet meer gevolgd. Antwoorden niet meer gegeven. Emoties gaan alle kanten op.

Lange, en te snel uitgesproken zinnen worden niet begrepen en afgedaan met een bevestigend knikken van het hoofd.

Deze en andere omstandigheden zorgen ervoor dat de bezoeken soms erg moeizaam of frustrerend verlopen. En dat kan resulteren in korte(re) bezoeken of afname in de frequentie van de bezoeken. 

Bezoekers met iets meer (emotionele) afstand tot de dementerende komen niet meer. Zodoende wordt de wereld weer een stukje kleiner.

Mensen met beginnende dementie verliezen hun taal en verliezen de greep op hun gedachtengang. Dit zijn grote belemmeringen in de omgang. Maar dit betekent niet dat communicatie niet langer mogelijk is.

Een “geleide ervaring” kan het bezoek helpen om op betekenisvolle wijze contact te maken met de persoon in kwestie en er een, voor alle partijen, aangename ervaring van te maken.

De BrainTrainerPlus kan hierbij helpen.

 

De BrainTrainerPlus biedt structuur en faciliteert communicatie

De BrainTrainerPlus™ is een systeem dat het denkvermogen van ouderen stimuleert en het geheugen traint. Ook zorgt het voor structuur tijdens de dagbesteding. Het systeem wordt in huiskamers en dagbesteding ingezet als groepsactiviteit, maar ook individueel als spelcomputer.

 Het systeem bestaat uit een touchscreen computer met daarop 30 quizzes die zich qua moeilijkheid aanpassen aan het niveau van de speler door middel van het BTP algoritme.

 Daarnaast biedt het systeem de mogelijkheid om persoonlijke (of openbare) quizzes aan te maken. Gebaseerd op stad of regio, persoonlijke mijlpalen uit het leven van de oudere, over hobbies of beroep… Alles is mogelijk. 

Nog persoonlijker en gekoppeld aan een eigen account, is het Familie- of Levensboek. Een functionaliteit waarbij men foto’s kan importeren welke dan samen met de oudere besproken kunnen worden en van bijschriften worden voorzien. Behalve het belang van de communicatie levert dit ook een blijvende herinnering op aan een vol leven. 

het Bezoek en BrainTrainerPlus

Naast het gebruik van de BrainTrainerPlus als groepsactiviteit of als individuele activiteit is de BrainTrainerPlus ook ontworpen als een activiteit tijdens bezoek.

 Als de BrainTrainerPlus in de huiskamer of leefruimte beschikbaar is, wordt het naast een individuele of groepsactiviteit dus ook een facilitator van het samenzijn met bezoek. Men kan samen een spelletje doen, het levensboek bekijken en bespreken of een persoonlijke quiz spelen. 

Het reminisceren wordt daarbij gestimuleerd, gesprekken volgen op natuurlijke wijze en er ontstaat een blijvende herinnering aan een vol leven. 

BrainTrainerPlus™ light

De BrainTrainerPlus Classic is een machine met die qua capaciteit en hardware geschikt is om te rouleren tussen afdelingen. Het gebruik beperkt zich in de praktijk vaak tot inzet bij begeleide groepsactiviteiten.

 De nieuwe BrainTrainerPlus™ Light biedt precies genoeg ruimte aan accounts waardoor de hardware- en licentie prijs omlaag gaat. Daarom kunnen zorginstellingen ervoor kiezen het systeem een vaste plek in iedere woonkamer of leefruimte te geven. Zo ontstaat een vast dagritme, iets wat voor mensen met beginnende dementie zeer belangrijk is en is de BrainTrainerPlus dus ook beschikbaar tijdens bezoek.

Inzet BrainTrainerPlus Light door bezoekers 

Het is van belang te begrijpen dat er meerdere communicatie kanalen zijn die tijdens het samen spelen gebruikt worden:

  • Het verbale kanaal; het gebruik van woorden via spraak en schrift
  • Het paraverbale kanaal; het gebruik van gebaren die bij woorden gemaakt worden, dit vertelt over de innerlijke toestand van de spreker
  • Het kinetische kanaal; de houding van iemand (ongeïnteresseerd, rustig etc)
  • Het proxemische kanaal; de afstand tussen de gesprekspartners (dicht naast elkaar of formeel tegenover elkaar)
  • Het haptische kanaal; aanraking. De sterktste vorm van gevoels communicatie.

Door samen een activiteit te doen worden deze kanalen bijna onbewust afgestemd op een betere communicatie en interactie.

Bezoeken worden zo prettiger en betekenisvoller, wat kan zorgen voor frequenter bezoek.

De spellen en activiteiten op de BrainTrainerPlus geven aanleiding tot gesprek. Onderwerpen in quizzen volgen elkaar op en tasten zo een mogelijke uitdieping van een onderwerp af. Door alert te zijn op de reacties komen er vanzelf gespreksonderwerpen op tafel. 

Door samen achter de computer te zitten wordt er makkelijker gefocust (een onderwerp tegelijk) en is er een beeld waar (letterlijk!) naar verwezen kan worden.

Door de natuurlijke houding van twee mensen achter een beeldscherm is lichamelijke aanraking natuurlijker en makkelijker.

Door het BTP algoritme past het niveau van de quizzen zich aan de speler aan, zodoende heeft de speler altijd een positieve ervaring en kunnen er veel complimenten uitgedeeld worden. 

Samen een quiz spelen

Het bezoek kan samen met de oudere een quiz spelen. De BrainTrainerPlus heeft dertig verschillende quizzes en activiteiten. Van belang is het om allereerst een type quiz of activiteit te kiezen die door de oudere leuk gevonden wordt: van geheugenspel tot muziekquiz, de BrainTrainerPlus heeft vele mogelijkheden.

Tips bij het samen spelen op de BrainTrainerPlus:

    • Speel een quiz of activiteit en beantwoord om de beurt de vragen of de opdracht.
    • Zit naast elkaar achter het scherm maar maak veel oogcontact
    • Bespreek de onderwerpen als de oudere reageert op een onderwerp (bijvoorbeeld een gesprekje over Swiebertje of televisieprogramma’s naar aanleiding van de themamuziek van Swiebertje in een quiz). Geef veel ruimte voor eigen inbreng.
    • Haal samen herinneringen op.
    • Wijs voorwerpen of afbeeldingen op het scherm aan.
    • Accepteer dat niet alles hoeft te kloppen.
    • Geef veel complimenten.

Een persoonlijke quiz maken 

Familieleden of verzorgers kunnen (gezamenlijk) een quiz maken.

Hier kunt u een quiz aanmaken. Door eenvoudig de stappen te volgen kan men beeldmateriaal uploaden en er de vragen en mogelijke antwoorden aan toevoegen. De quiz kan over ieder onderwerp gaan: op basis van foto’s uit eigen bezit een quiz over levensgebeurtenissen, over de eigen regio of woonplaats, over favoriete sporten van de desbetreffende persoon…

Het samenstellen van de quiz kan in co-creatie met andere familieleden of -verzorgers.

Het gezamenlijk spelen van een dergelijke quiz tijdens het bezoek levert alle spelers plezier en gespreksonderwerpen op. Het ophalen van herinneringen gaat vanzelf. Onverwachte wendingen in het gesprek kunnen het bezoek een extra dimensie geven.

De gemaakte quiz(zen) kunnen openbaar zijn (bijvoorbeeld over woonplaats of beroep) of persoonlijk (private onderwerpen). De quiz staat dan op het persoonlijke account van de gebruiker en zal ook individueel vaak gespeeld worden.  

 

 

Een familie- of levensboek maken

Familieleden of verzorgers kunnen ook op de BrainTrainerPlus een familie- of levensboek maken. Een digitaal “foto- en plakboek” waar men foto’s in kan plaatsen en deze voorzien van bijschriften. 

Foto’s van belangrijke personen uit het leven van de oudere, belangrijke gebeurtenissen en plekken, teveel mogelijkheden om op te noemen. Tijdens bezoeken kan men gezamenlijk bijschriften plaatsen en de beelden bespreken. 

Het mag duidelijk zijn dat een dergelijke activiteit tijdens het bezoek veel teweeg kan brengen en zodoende een diepere betekenis aan het bezoek kan geven. Ook hier gaat het niet perse om de accuratesse van de bijschriften, maar vooral op het ophalen van herinneringen, het vinden van gespreksstof en het ontlokken van eigen inbreng van de oudere.

Opeenvolgende bezoekers kunnen steeds een stukje verder werken aan het boek, of het gewoon gebruiken als aanleiding tot gesprek tijdens het bezoek.

Maar ook de oudere kan zelfstandig door het boek “bladeren”.

Het ontstane boek kan ook gebruikt worden door de begeleider of zorgverlener uit het huis om op de hoogte te zijn van belangrijke gebeurtenissen uit iemands leven of dit in een activiteit in te passen.

In toenemende mate wordt het familie- of levensboek ook gebruikt door instellingen en dagbestedingen als “intake activiteit” bij nieuwe bewoners en als onderdeel van persoonsgerichte zorg.

Instellingen kunnen de BraintrainerPlus light een week op proef krijgen. Vraag hier een proefplaatsing aan en krijg de cursus “BrainTrainerPlus; plezier, training, structuur en communicatie” gratis.

  

bronnen: Vlaamse Alzheimer Liga, Alzheimer Nederland, Academische Werkplaats Dementie

In categorie: BrainTrainerPlus